RATOWANIE ZABYTKOWYCH ORGANÓW
Są dzieła sztuki, w tym instrumenty muzyczne, tak wartościowe, że jako pokolenie wprost mamy obowiązek je zachować dla tych, którzy przyjdą po nas, by i oni mogli się nimi nacieszyć. O wartości instrumentu stanowić może sam wiek, lub w połączeniu z doskonałą jakością wykonania, szczególną lokalizacją, czy też historią i okolicznościami powstania instrumentu.
W celu zachowania dla przyszłych pokoleń tych wyjątkowych dzieł sztuki organmistrzowskiej SLJ BUDOWA ORGANÓW stosuje następujące narzędzia: dokumentowanie, konserwowanie, restaurowanie i rekonstruowanie w oparciu o przykład.
dokumentacja - Przed przystąpieniem do prac remontowych i rekonstrukcji brakujących elementów, niezbędna jest gruntowna analiza badawcza wraz z dokumentacją opisową i fotograficzną istniejących elementów organów. Analiza i dokumentacja posłużą
określeniu stanu zachowania instrumentu, a zatem również zakresu zniszczeń i ubytków, i ustaleniu przebiegu niezbędnych prac remontowych. Posłużą również lepszemu poznaniu stylu budowy instrumentu, a w niektórych przypadkach nawet
ustaleniu nazwiska budowniczego tych organów, jeśli nie jest ono znane. Niezbędne jest też udokumentowanie pomiarowe istniejących piszczałek w celu ustalenia użytych przy budowie organów menzur, materiałów i technik budowy, które to zostałyby
zastosowane ponownie przy rekonstrukcji brakujących piszczałek i głosów. Dokumentacja to szczegółowy opis instrumentu, a także analiza materiałów źródłowych na jego temat. W dokumentacji także znajdziemy rysunki techniczne zachowanych
elementów organów, tabele menzur (długości, szerokości i innych charakterystyk piszczałek), dziesiątki fotografii wraz z opisami, a nawet czasem analizę chemiczną materiałów, z których wykonano piszczałki. Dokumentacja służy nie tylko
organmistrzowi podczas rekonstrukcji organów, lecz również niezbędna jest już przy pozyskiwaniu środków rządowych i unijnych.
restaurowanie - instrument nie konserwowany, nieprawidłowo konserwowany, wielokroć remontowany, zalany wodą, zdewastowany lub w inny sposób zniszczony, ale również instrument starszy niż 50 lat, lub też odrestaurowany prawidłowo, lecz ponad 50 lat
temu, może wymagać odrestaurowania. Restaurowanie to naprawa przeprowadzona według najściślejszych kryteriów historycznych. Restaurowanie poprzedzone jest zawsze wykonaniem szczegółowej dokumentacji organów umożliwiającej określenie historii i
stanu zachowania instrumentu na podstawie informacji ze źródeł jakimi mogą być archiwalne dokumenty i zdjęcia, sam instrument, inne podobne instrumenty z tego samego okresu, lub tego samego organmistrza. Restaurowanie polega na przywróceniu
pełnej funkcjonalności organów poprzez ich naprawę przy jednoczesnym zachowaniu ich historycznego stylu i uszanowaniu historycznej substancji.
rekonstruowanie - rekonstruowanie to najbardziej skomplikowana forma restaurowania, gdzie restaurowaniu (a więc historycznie poprawnej naprawie) towarzyszy również historycznie poprawne odtworzenie brakujących elementów organów. Szczególną formą
rekonstrukcji jest rekonstrukcja całego instrumentu, czyli de facto budowa nowego instrumentu starymi metodami w/g ściśle określonych historycznych kryteriów. Częściowa, chociażby nieznaczna rekonstrukcja zazwyczaj towarzyszy restaurowaniu,
gdyż rzadko spotkać można instrument wymagający odrestaurowania w którym wszystko byłoby oryginalne i niczego by nie brakowało.
konserwowanie - dotyczy sprawnego instrumentu. Jest to okresowa niezbędna fachowa czynność, prawidłowo wykonywana zapewnia działanie instrumentu przez długie lata: przedłuża żywotność instrumentu poprzez bierzące drobne naprawy, okresowe strojenie
piszczałek i oliwienie dmuchawy, a także okresowe odkurzanie instrumentu wraz z odkurzeniem i umyciem metalowych piszczałek.
